Dopisywanie zobowiązań alimentacyjnych
- najczęściej zadawane pytania
- Kto może dopisać dłużnika alimentacyjnego do Krajowego Rejestru Długów?
W Ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych zmieniono przepisy w ten sposób, że definicja przedsiębiorcy w art. 2 ust. 2 pkt 2 została rozszerzona o "organ właściwy wierzyciela w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów". Dodatkowo w art. 7 ust. 1 pkt. 22 tej ustawy wskazano, że podmiotem uprawnionym do dopisywania informacji o zobowiązaniach konsumentów jest "wójt, burmistrz lub prezydent miasta w zakresie określonym w Ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów". Oznacza to, że wskazany podmiot, jako organ właściwy wierzyciela, może dokonać wpisów informacji gospodarczych o zobowiązaniach alimentacyjnych do Krajowego Rejestru Długów. Nie musi oczywiście wykonać tego osobiście, a np. przez upoważnionego pracownika urzędu lub jednostki. Pracownik taki otrzymuje bowiem login i hasło do systemu Krajowego Rejestru Długów i poprzez strony WWW dokonuje wpisów informacji o dłużnikach.
- Czy OPS może dopisać dłużnika alimentacyjnego, czy może to zrobić tylko wójt, burmistrz lub prezydent miasta?
Podmiotem uprawnionym do dokonywania wpisów jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Oznacza to, że ten podmiot powinien podpisać umowę z Krajowym Rejestrem Długów, na mocy której wpisy informacji o dłużnikach alimentacyjnych będą dokonywane. Ponieważ wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest stroną umowy z Krajowym Rejestrem Długów, to otrzyma login i hasło do systemu umożliwiające zalogowanie i dokonywanie wpisów do rejestru. Login wraz z hasłem może przekazać kierownikowi właściwego wydziału lub jednostki (np. OPS) lub innemu upoważnionemu pracownikowi, celem dokonywania faktycznych wpisów dłużników do Krajowego Rejestru Długów. Dokonywanie wpisów przez inny podmiot (np. OPS) jest bowiem możliwe zawsze na zasadzie przedstawicielstwa. Wtedy osoba upoważniona działa w imieniu i na rzecz wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w tym zakresie.
- Kto może podpisać umowę z Krajowym Rejestrem Długów na dopisywanie dłużników alimentacyjnych?
Umowę z Krajowym Rejestrem Długów winien podpisać wójt, burmistrz lub prezydent miasta, jako podmiot wskazany w Ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jako organ właściwy wierzyciela. Działania wobec dłużnika alimentacyjnego polegające na dopisywaniu informacji gospodarczych powinny być bezpośrednio realizowane przez ten organ. Stroną umowy z Krajowym Rejestrem Długów jest więc gmina reprezentowana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Umowę może podpisać również inna osoba, która jest umocowana do reprezentacji gminy - tj. działania w jej imieniu i na jej rzecz.
- Czy można dopisać informację o zobowiązaniu, które było wymagalne przed wejściem w życie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów?
Oczywiście, że tak. Taka jest bowiem konstrukcja zapisów uprawniających do dopisywania informacji o zobowiązaniach alimentacyjnych oraz taki był od początku zamysł ustawodawcy przy tworzeniu biur informacji gospodarczej w Polsce. Jedynym warunkiem określonym przez ustawodawcę dla przekazania informacji gospodarczych o zobowiązaniach alimentacyjnych jest "istnienie zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy". Zobowiązania te mogą wynikać z różnych tytułów:
- należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy,
- należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,
- należności wierzyciela alimentacyjnego,
- należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym.
Dłużnika można dopisać do Krajowego Rejestru Długów jeśli którekolwiek z tych zobowiązań nie jest płacone od 6 miesięcy.
- Co zrobić, gdy po dopisaniu dłużnik dalej nie płaci, czy wpisywać dalsze wypłacone świadczenia?
Przepisy w zakresie aktualizacji informacji gospodarczych dotyczą faktycznie tylko obowiązków związanych z koniecznością zmniejszenia salda w razie spłaty przez dłużnika zobowiązania. Nie ma obowiązków co do aktualizowania wpisanej do Krajowego Rejestru Długów kwoty "w górę". Nie znaczy to oczywiście, że tego robić nie można. w przypadku gmin dodatkowo znaczenie ma taka konstrukcja przepisów, że gmina faktycznie ma obowiązek przekazania informacji o zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego. Jednakże wydaje się słusznym pogląd, iż aktualizacja zobowiązań dłużnika poprzez zwiększenia salda w Krajowym Rejestrze Długów, mogłaby się odbywać np. corocznie po zakończeniu okresu świadczeniowego i wystawieniu decyzji o zwrocie przez dłużnika wypłaconych uprawnionemu świadczeń alimentacyjnych. Te zaś z gmin, które korzystają z elektronicznych kanałów przesyłu danych, i dla których tym samym aktualizacja nie stanowi problemu, mogą na bieżąco aktualizować saldo wskazane w Krajowym Rejestrze Długów o kolejne wypłacone świadczenia.
- Jaką kwotę alimentów należy wpisać?
Przepisy Ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych posługują się pojęciem "zobowiązań dłużnika alimentacyjnego", którymi to zobowiązaniami są:
- należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy,
- należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,
- należności wierzyciela alimentacyjnego,
- należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym.
Oznacza to, iż wpis do Krajowego Rejestru Długów powinien zawierać łączną kwotę tych zobowiązań. Pierwsze dwie grupy wskazanych zobowiązań są znane OPS z posiadanych dokumentów - tu więc pracownik OPS zna kwotę faktycznego zobowiązania na dzień dokonywania wpisu. Takiej wiedzy nie ma odnośnie pozostałych dwóch grup (należności wierzyciela i wobec ZUS), dlatego te dane organ właściwy wierzyciela wpisuje w oparciu o dokumenty otrzymane od prowadzącego postępowanie komornika, wskazując kwoty ujawnione w tych dokumentach.
- Od kiedy liczy się termin ustawowy 6 miesięcy? Co jeśli organ nie zna konkretnej daty od której dłużnik nie płaci?
Po pierwsze należy podkreślić, że okres 6 miesięcy wskazany w art. 7 ust. 2a Ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych dotyczy okresu, istnienia zaległości w płaceniu zobowiązań przez dłużnika alimentacyjnego, a nie okresu wymagalności. Istotna jest więc data powstania pierwszej zaległości w zapłacie alimentów. Oznacza to, iż interesującym jest to kiedy dłużnik przestał płacić w ogóle, a nie od kiedy nie płaci danego zobowiązania.
Szczególne zasady dopisywania informacji o zobowiązaniach alimentacyjnych powodują, że konieczne jest określenie terminu, od którego dłużnik nie reguluje swoich zobowiązań, tj.:
- należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy,
- należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,
- należności wierzyciela alimentacyjnego,
- należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym.
Niestety ustawodawca nie przewidział, aby obowiązkiem informacyjnym komornika w zaświadczeniach o nieskuteczności egzekucji taki termin został określony. Dlatego też w tym zakresie konieczne jest przyjęcie jednego z dwóch rozwiązań:
- organ właściwy wierzyciela może wystąpić dodatkowo z zapytaniem do komornika o wskazanie takiego terminu, lub
- organ właściwy wierzyciela wskazuje termin, który jest terminem pewnym, choć nie musi być to faktyczna, pierwsza data powstania zobowiązania. Np. jeżeli z dokumentów będących w posiadaniu organu wynika, że na dzień 1 stycznia 2008 r. dłużnik alimentacyjny zalegał z tytułu wypłaconych zaliczek na kwotę X, to - pomimo tego, że dłużnik nie płaci już dużo dłużej swoich zobowiązań, ale żadna wcześniejsza data nie jest datą pewną - organ może wpisując zobowiązanie do Krajowego Rejestru Długów wskazać datę 1 stycznia i łączna kwotę wszystkich zobowiązań dłużnika. Za takim rozumowaniem stoi przede wszystkim zasada nie szkodzenia dłużnikowi.
- Czy organ musi wysłać do dłużnika wezwanie z informacją, że go wpisze do Krajowego Rejestru Długów?
Taki obowiązek ciąży na przedsiębiorcach przekazujących dane do Krajowego Rejestru Długów. Jednak ze względu na szczególny charakter zobowiązań alimentacyjnych w Ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych zostały stworzone szczególne wymogi określone w art. 7 ust. 2a tej ustawy. z artykułu, interpretowanego w związku z brzmieniem przepisów Ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wynika, że organ właściwy wierzyciela nie musi wysyłać wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem do dłużnika.
- Czy jeśli organ wyśle do dłużnika wezwanie musi odczekać jakiś czas z wpisem do Krajowego Rejestru Długów?
Jak już wspomniano wyżej, wysyłanie wezwania do zapłaty nie jest obowiązkowe. Oczywiście nie ma też żadnego przepisu uniemożliwiającego wysłanie takiego wezwania. Jeśli pomimo braku obowiązku takie wezwanie zostanie wysłane, to z punktu widzenia przepisów Ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych nie wiążą organu w tym zakresie żadne terminy.
- Co trzeba zrobić, gdy dłużnik spłaci zobowiązanie alimentacyjne?
Zgodnie z art. 20 Ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych na skutek informacji o spłacie przez dłużnika całości zobowiązania koniecznym jest usunięcie informacji gospodarczej z Krajowego Rejestru Długów w ciągu 14 dni. Jeżeli natomiast pozyskana informacja dotyczy spłaty częściowej, koniecznym jest dokonanie aktualizacji wpisu w taki sposób, aby wskazana tam kwota odpowiadała wysokości zadłużenia faktycznego. Np. jeśli wpis dotyczy zobowiązania dłużnika w wysokości łącznej 3.000 zł, a na skutek działań egzekucyjnych została spłacona kwota 200 zł, to wpis w zakresie kwoty zadłużenia w Krajowym Rejestrze Długów o te 200 zł winien być pomniejszony, tj. wskazywać kwotę 2.800 zł.
- Kiedy po wpisaniu trzeba zaktualizować informację o dłużniku?
Przepis art. 20 Ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych nakłada na wierzycieli przekazujących informacje do biur w szczególności następujące obowiązki:
- zaktualizowania danych w sytuacji, gdy dłużnik spłaci część zobowiązania;
- usunięcia wpisu w sytuacji, gdy dłużnik wpłaci całość zobowiązania lub zobowiązania dłużnika wygasną w inny sposób.
Oprócz tego informacje trzeba aktualizować zawsze wtedy, gdy okazuje się, że podane dane są nieprawdziwe. Obowiązki te należy wykonać w terminie 14 dni. w przypadku spłaty całości lub części zobowiązania obowiązek odpowiednio usunięcia lub aktualizacji informacji powstaje dopiero wówczas, gdy gmina zostanie zawiadomiona przez komornika o dokonanej wpłacie i jej wysokości.
- Jak długo pozostanie w Krajowym Rejestrze Długów informacja o tym, że dłużnik nie płaci alimentów?
Zgodnie z przepisami Ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, jeśli dłużnik nie będzie płacił swoich zobowiązań, Krajowy Rejestr Długów usunie informacje gospodarcze po upływie 3 lat od ostatniej aktualizacji, nie później jednak niż po upływie 10 lat od dnia dokonania wpisu.
- Jak poinformować dłużnika, że został dopisany do Krajowego Rejestru Długów?
Organ właściwy wierzyciela ma prawo dodatkowo poinformować dłużnika, iż zgodnie z przepisami ustawy przekazał jego dane do biura informacji gospodarczej. Może tego dokonać w wybrany przez siebie sposób, np. poprzez korespondencję własną, kontakt bezpośredni lub zlecić to Krajowemu Rejestrowi Długów, które wyśle do dłużnika list z powiadomieniem. Zlecenie to następuje poprzez zalogowanie się na swoim użytkowniku w systemie Krajowego Rejestru Długów i zaznaczenie opcji wysłania powiadomienia przy dopisywaniu informacji o dłużniku alimentacyjnym.
- Czy gmina musi informować dłużnika w razie spłaty przez niego części lub całości zobowiązania, że zaktualizowała lub usunęła jego dane z Krajowego Rejestru Długów?
Ustawa nie nakłada takiego obowiązku, więc nie jest to konieczne zwłaszcza, że dłużnik sam może sprawdzić czy jego dane zostały zaktualizowane w Krajowym Rejestrze Długów.
- Co oznacza sformułowanie, że trzeba podać "informację o kwestionowaniu przez dłużnika części lub całości zobowiązania" ?
Taki wymóg faktycznie został wskazany w Ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych. Jego wykonanie polega na tym, że wpisując dane do Krajowego Rejestru Długów należy zaznaczyć czy dłużnik kwestionuje istnienie tego zobowiązania. Obowiązki te najczęściej dotyczą przedsiębiorców, których wierzytelności mogą być przez dłużników podważane. w przypadku zobowiązań alimentacyjnych będzie to bardzo sporadyczna sytuacja. Jeśli jednak dłużnik zakwestionuje zobowiązanie na drodze prawnej, np. wytoczy powództwo przeciwegzekucyjne, to w takim przypadku należy informację o tym wpisać do Krajowego Rejestru Długów.
Jeżeli mają Państwo inne pytania dotyczące interpretacji prawnej przepisów umożliwiających dopisywanie dłużników alimentacyjnych do KRD, prosimy o wypełnienie formularza poniżej i przesłania go do nas. Odpowiedzi na Państwa pytania na bieżąco są dodawane do katalogu najczęściej zadawanych pytań.